Shine on, you crazy diamond!

Αυτός: Τι καταπληκτική που είναι η κορδιλιέρα των Άνδεων! Βρέθηκα από πάνω της, στα 6.500 μέτρα, την ώρα μιας χιονοθύελλας. Οι κορυφές της εκτόξευαν το χιόνι σαν ηφαίστεια.

Αυτή: Καταγόμουν από άλλη φαμίλια, από άλλη γη, από άλλη φυλή, μιλούσα μια γλώσσα διαφορετική. Από τους Σουνσίν, κυλούσε στις φλέβες μου άφθονο αίμα των Ινδιάνων Μάγια (κάτι που ήταν της μόδας στο Παρίσι), μαζί με θρύλους για ηφαίστεια.

Αυτός: Το γράμμα αυτό είναι η θύελλα της καρδιάς μου, η θύελλα της ζωής μου που έρχεται προς τα εσάς από πολύ μακριά.

Αυτή: Για πολλές μέρες θα ζήσεις μακριά μου. Ποιος θα σε περιμένει κάθε πρωί; Ποιος θα σε σφίγγει στην αγκαλιά του; Ο άνεμος, το φεγγάρι, η νύχτα δε θα σου δώσουν χάδια τόσο γλυκά όσο είναι τα χάδια της γυναίκας σου. Θα τα φυλάω όλες αυτές τις μέρες για να σου τα δώσω μέσα σε μια μόνο νύχτα. Γύρνα γρήγορα κοντά μου. Σε λατρεύω.

Αυτός: Θα έρθω να σας βρω για να σας παντρευτώ σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Σας ζητώ να με παντρευτείτε. Αγαπώ τα χέρια σας και θέλω να τα έχω μόνο δικά μου.

Αυτή: Τα χέρια σου, δυο υπέροχα, πανέμορφα χέρια, νευρώδη, λεπτά και δυνατά μαζί. Χέρια σαν του Ραφαήλ. Αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα σου. Φοβάμαι, κι όμως σου εμπιστεύομαι τη ζωή μου.

Αυτός: Αγαπημένο μου χρυσό πούπουλο, φυσάει δυνατός αέρας και σηκώνει την άμμο. Όλη η έρημος σαν να προχωράει και δεν έχει καμιά μορφή. Κοιμάσαι δυο χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μου, σε μιαν ήσυχη βίλα, ενώ εγώ ακούω μέσα από τις σανίδες της παράγκας μας, τα παλιά παράπονα που αναδεύει κάθε αμμοθύελλα.

Αυτή: Ύστερα από μερόνυχτα πτήσης, είσαι φρέσκος και γελαστός. Μπορείς να πιεις ένα βαρέλι υγρά ή να μείνεις μέρες ολόκληρες χωρίς ούτε σταγόνα νερό. Δεν έχεις άλλα ωράρια από αυτά των καταιγίδων στον ουρανό ή της θύελλας μέσα στην καρδιά σου.

Αυτός: Χρυσό πούπουλο, σας αγαπάμε τόσο, που ψάχνουμε στο μυαλό και στην καρδιά μας τι μπορούμε να σας δώσουμε, και δε βρίσκουμε τίποτα σπουδαίο εκτός απ’ την αγάπη μας.

Αυτή: Έλεγες ότι ήσουν σίγουρος πως θα με ξανάβρισκες στη γη για να με δρέψεις με μια ταχύτητα ιλιγγιώδη, ότι θα ήμουνα ο κήπος σου, ότι εσύ θα μου έδινες φως κι εγώ τη σταθερή γη, τη γη των ανθρώπων, τη γη ενός σπιτικού, ένα φλιτζάνι ζεστό καφέ φτιαγμένο ειδικά για σένα, πλάι σ’ ένα μπουκέτο με λουλούδια που θα σε περίμενε πάντα.

Αυτός: Η γυναίκα μου πρέπει να είναι υπομονετική και να ξεχνά τα ελαττώματά μου. Η γυναίκα μου πρέπει να είναι καλή και να ξεχνά τη σφοδρότητά μου. Η γυναίκα μου πρέπει να μου θυμίζει ότι είμαι απόλυτα ερωτευμένος.

Αυτή: Η καρδιά μου κοκκινίζει από ζήλια. Το σπανιόλικο αίμα μου βράζει. Γυρνάς στο σπίτι με μαντίλια γεμάτα κραγιόν. Δεν θέλω να ζηλεύω, με πιάνει όμως θλίψη.

Αυτός: Δεν ξέρω ακόμα να είμαι άντρας σας. Σας ζητώ συγγνώμη.

Αυτή: Δεν μ’ αγαπάς πια. Να τι έχω γίνει, μια γυναίκα που δεν την αγαπούν πια.

Αυτός: Γυναικούλα μου, δεν είμαστε πλασμένοι γι’ αυτή τη ζωή. Θα σε πάω σε όμορφα μέρη, όπου υπάρχει ακόμα κάποιο μυστήριο και όπου το βράδυ είναι δροσερό σαν κρεβάτι και ξεκουράζει τους μυς του κορμιού, κι όπου μπορείς να αιχμαλωτίσεις τα άστρα.

Αυτή: Η σχέση μας είχε χτιστεί στις άμμους της Αφρικής και δεν μπορούσε να σταθεί πάνω στην ολισθηρή άσφαλτο του Παρισιού. Όλα εκεί ήταν επίπεδα, γκρίζα, λεία. Για να ομορφύνουμε και να διανθίσουμε τη μελαγχολία μας, χρειαζόμασταν δάκρυα, σαμπάνια, ψέματα και απιστίες.

Αυτός: Η καρδιά μου είναι παγωμένη. Έχω ανάγκη ν’ ακούσω το γέλιο σου, κοριτσάκι μου, αγάπη μου, πόσες φρικτά μελαγχολικές μέρες πέρασα μακριά σου.

Αυτή: Ήθελα να κατοικώ μέσα στην καρδιά του άντρα μου. Ήσουν το αστέρι μου, ήσουν η μοίρα μου, η πίστη μου, ο προορισμός μου.

Αυτός: Κάνει φοβερή παγωνιά, κι εγώ δεν καταλαβαίνω πια τη ζωή. Δεν ξέρω πού να ταχθώ για να είμαι σε ειρήνη με τον εαυτό μου.

Αυτή: Μη με χάσεις! Μη χαθείς!

Αυτός είναι ο Antoine de Saint Exupéry.

Αυτή είναι η Consuelo Suncin de Saint Exupéry.

Ο Μικρός Πρίγκηπας και το Ρόδο του.

Κι αυτά ήταν τα λόγια του ενός προς τον άλλο, όπως τα διάλεξα και τα ταίριαξα εγώ, παρμένα από το βιβλίο «Antoine et Consuelo de Saint Exupéry, un amour de légende», των Alain Vircondelet και José Martinez Fructuoso, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη.

Η Gertrude Stein (1874 – 1946) και η Alice B. Toklas (1877 – 1967) προέρχονται από εύπορες αμερικανικές οικογένειες. Η Gertrude, γεννημένη στην Pensylvania, ταξειδεύει για πρώτη φορά το 1903 στο Παρίσι, όπου και εγκαθίσταται με το μεγαλύτερο αδελφό της. Η Alice έχει γεννηθεί και ζει στο San Francisco.

Ο σεισμός του 1906 στο San Francisco, άλλαξε οριστικά τη ζωή της Alice. Ένας γνωστός της από το Παρίσι επισκέπτεται την κατεστραμμένη πόλη για να βοηθήσει τους φίλους του. Το όνομά του είναι Leo Stein. Οι ιστορίες που διηγείται για την Ευρώπη είναι τόσο συναρπαστικές, που η Alice ταξειδεύει στη Γηραιά Ήπειρο τον επόμενο κιόλας χρόνο. Στο Παρίσι γνωρίζει τη μικρή αδελφή του Leo, συγγραφέα Gertrude Stein.

Η Alice εντυπωσιάζεται από την εμφάνιση της, μαυρισμένης από τον ήλιο της Τοσκάνης, Gertrude «με τα υπέροχα, ζεστά καστανά μαλλιά, που λάμπουν σαν χρυσός». Αυτή η πρώτη συνάντηση εξελίσσεται σύντομα σε μια στενή φιλική σχέση. Οι δυο γυναίκες ανακαλύπτουν γρήγορα ένα κοινό σημείο: και οι δύο αισθάνονται κατεστραμμένες από τους πατεράδες τους.

Οι μεγαλοαστικές οικογένειες της εποχής, από τις οποίες προέρχονταν και οι δύο, είναι κατά βάση απόλυτα πατριαρχικές. Η Gertrude, έχοντας χάσει τη μητέρα της, νοιώθει από πολύ νωρίς στους ώμους της την εξουσιαστική δύναμη του πατέρα. Ακόμα και ο μεγαλύτερος αδελφός της, που εκτελεί για λογαριασμό της χρέη γραμματέα, συμπεριφέρεται μέσα στο σπίτι όπως ο πατέρας τους, κάνοντας τη Gertrude να αισθάνεται ακόμα πιο πληγωμένη.

Η Alice είναι αυτή που αντικαθιστά, σταδιακά, το Leo. Καθαρογράφει τα δυσανάγνωστα χειρόγραφα της Gertrude και τη συμβουλεύει για τα ερωτήματα που απασχολούν τη σύγχρονη λογοτεχνία.

Η Alice και η Gertrude διαπιστώνουν σύντομα ότι οι άντρες δεν είναι πραγματικά αναγκαίοι σε κανέναν τομέα της ζωής.

Όσο προκλητικά είναι τα κείμενα της Gertrude Stein, τόσο λιτή και απλή είναι η οικογενειακή ζωή της με την Alice. Ο καταμερισμός των ρόλων μεταξύ τους δεν διαφέρει από εκείνον των παντρεμένων ετερόφυλων ζευγαριών. Τους αρέσει να περνούν ήσυχα βράδια στο σπίτι, παρέα με φίλους. Ανάμεσα στους τακτικούς επισκέπτες τους είναι ο Pablo Picasso (που ζωγραφίζει και ένα πορτραίτο της Stein) και ο Ernest Hemmingway, που επηρεάζεται βαθιά από τα διηγήματά της.

Ενώ οι άντρες κουβεντιάζουν με τη Gertrude, η Alice κρατά συντροφιά στις γυναίκες τους.

Η Alice και η Gertrude σπίτι τους, φωτογραφημένες από τον Man Ray

Το 1932 κυκλοφορεί ένα από τα πιο επιτυχημένα έργα της Gertrude Stein, το «Η Αυτοβιογραφία της Alice B. Toklas». Η Gertrude γράφει τα απομνημονεύματα της συντρόφου της, σε πρώτο πρόσωπο. Το βιβλίο, και χάρη στην πρωτοτυπία του αυτή, γίνεται μεγάλη επιτυχία.

Το ζευγάρι περιοδεύει σε όλη την Αμερική για να το παρουσιάσει. Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο John Malcolm Brinnin, βιογράφος της Stein, «ήταν τόσο διάσημες στην Αμερική, όσο οι γκάνγκστερς, οι παίκτες του baseball και οι αστέρες του κινηματογράφου».

Το ασυνήθιστο, για την εποχή του, ζευγάρι μένει αχώριστο για δεκαετίες, μέχρι το θάνατο της Gertrude, σε ηλικία 72 ετών.

Το Λιμάνι της Αγωνίας θέλοντας να τιμήσει την ποιήτρια Κική Δημουλά

Διοργανώνει εκδήλωση την Τετάρτη 16 Απριλίου 2008,

στην αίθουσα του Παλιού Ταχυδρομείου στις 7.30 μ.μ.

Καραολή & Δημητρίου και Φίλωνος

Η Κική Δημουλά διαβάζει ποιήματά της

Για το έργο της θα μιλήσουν οι:

Μάνος Στεφανίδης (λέκτορας του Παν.Αθηνών) με θέμα: Σκόνη από πολύτιμο

Γιώργος Αριστηνός (συγγραφέας) με θέμα: Η διαφάνεια μίας ποιητικής

Την εκδήλωση θα προλογίσει εκ μέρους του Λιμανιού της Αγωνίας

η Κατερίνα Μαυροειδή.

Ο Ανέστης την καληνύχτισε.

«Φεύγετε; Είστε πολύ καλός που ξανάρθατε… Δεν μπορώ να κάνω και πολλά για το καημένο μου το αγόρι…»

Μιλούσε ψιθυριστά, εξαντλημένη κι αυτή απ’ τις μάχες με την περηφάνια της. Σε λίγο θα τελείωναν όλα, θα έχανε τα πάντα και θα έπρεπε να ξαναεφεύρει για πάρτη της μια ιδιωτική, δροσερή κόλαση.

Του φιδιού το γάλα*

Γιάννης Ξανθούλης

Νοέμβρης 2007

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

Στο παιχνίδι με κάλεσε η Renata. Στο blog της και συγκεκριμένα ΕΔΩ υπάρχουν οι απλές οδηγίες. Ας παίξουμε όλοι!

*Το πρώτο που έπιασα ήταν το «Grandes énigmes criminelles – Innocent ou coupable?», Tome 1, των Martin Sebire και Bernard Boudin. Λόγω της γλώσσας το άφησα στην άκρη και έπιασα το επόμενο. Κανένα από τα δύο δεν έχω, ακόμη, διαβάσει. Είναι ανάμεσα σε καμιά 150ριά βιβλία (τα αδιάβαστά μου), που υπάρχουν στην κρεβατοκάμαρα. Στη βιβλιοθήκη, στο διπλανό δωμάτιο, πηγαίνουν όταν διαβαστούν. Στο κομοδίνο μου υπάρχουν πάντα δυο βιβλία: αυτό που διαβάζω τη συγκεκριμένη περίοδο και «Ο μικρός πρίγκηπας» του Antoine de Saint Exupéry. To δεύτερο είναι πάντα εκεί, τα τελευταία σαράντα -σχεδόν- χρόνια.

*Ένα φάντασμα πλανιέται στην Ευρώπη, το φάντασμα του Κομμουνισμού.

*Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!

*Οι προλετάριοι δεν έχουν τίποτα να χάσουν, παρά μόνο τις αλυσίδες τους.

Τρεις πασίγνωστες φράσεις, ειπωμένες από αναρίθμητα χείλη σε ολόκληρο τον κόσμο, γραμμένες σε αναρίθμητες ομιλίες, τραγουδισμένες σε όλες τις γλώσσες, καρφιτσωμένες σε πέτα σακακιών, πλάι σε κόκκινα γαρίφαλα. Τρεις φράσεις, από το ίδιο βιβλίο, που είδε το φως της δημοσιότητας πριν από 160 χρόνια ακριβώς. Ένα βιβλίο, που μαζί με το Κόκκινο Βιβλιαράκι του Μάο, αποτελούν σε αναγνωσιμότητα το αντίπαλο δέος για την Αγία Γραφή και το Κοράνι. Μιλάμε, φυσικά για το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος ή Κομμουνιστικό Μανιφέστο, που γράφτηκε από τους Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς και αποτελεί, μάλλον, το πιο διαδεδομένο κείμενο της σοσιαλιστικής - κομμουνιστικής φιλολογίας.

Η Κομμουνιστική Λίγκα, μια διεθνής εργατική Ένωση, που στις τότε συνθήκες μπορούσε φυσικά να είναι μονάχα μυστική, στο Συνέδριό της που έγινε στο Λονδίνο το Νοέμβρη του 1847, ανέθεσε στους Μαρξ και Ένγκελς να συντάξουν ένα διεξοδικό θεωρητικό και πρακτικό πρόγραμμα του κόμματος, που προοριζόταν για δημοσίευση. Έτσι γεννήθηκε το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, που το χειρόγραφο του ταξίδεψε στο Λονδίνο για να τυπωθεί, λίγες βδομάδες πριν από την επανάσταση του Φλεβάρη στο Παρίσι. Κυκλοφόρησε, μάλιστα, στις 21 Φλεβάρη του 1848, μόλις τρεις ημέρες πριν το ξέσπασμα της Επανάστασης, που κατέληξε στην εκθρόνιση του βασιλιά Λουδοβίκου Φιλίππου του Α΄ της Γαλλίας, ο οποίος, φοβούμενος πως θα έχει την τύχη του Λουδοβίκου 16^ου και της Μαρίας Αντουανέτας, διαφεύγει στην Αγγλία με το ψευδώνυμο Mr Smith!

Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο μπορεί να χαρακτηριστεί πλέον ένα κλασικό πολιτικό κείμενο, ένα θεωρητικό κείμενο για την καπιταλιστική και την σοσιαλιστική κοινωνία, αλλά ταυτόχρονα και οδηγός για δράση, οδηγός για την προλεταριακή επανάσταση που θα ανατρέψει την κυριαρχία της αστικής τάξης και θα εγκαθιδρύσει μιαν αταξική κοινωνία. Γραμμένο με απλό και κατανοητό τρόπο, μιας και απευθύνεται στις μάζες, αποτέλεσε το «ευαγγέλιο» των κομμουνιστών και συνετέλεσε στο να επηρεαστεί η τύχη όλου του πλανήτη. Ως στάδια για την επικράτηση του κομμουνισμού αναφέρει την επιβολή του προοδευτικού φόρου, την κατάργηση της ιδιοκτησίας και την εθνικοποίηση των μέσων παραγωγής. Μπορεί οι στόχοι του Μανιφέστου να μην επιτεύχθηκαν και ο καπιταλισμός να «κρατεί καλά», όμως για να το καταφέρει, αναγκάστηκε να αποδεχτεί και να εφαρμόσει πολλές από τις ιδέες του Μανιφέστου, όπως τον προοδευτικό φόρο, τη δωρεάν παιδεία, την κρατική παρέμβαση στην οικονομία, την κατάργηση της παιδικής εργασίας και άλλες.

Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο δημοσιεύτηκε πρώτα στα γερμανικά και τυπώθηκε τουλάχιστον σε δώδεκα διαφορετικές εκδόσεις σ’ αυτή τη γλώσσα, στη Γερμανία, την Αγγλία και την Αμερική. Στα αγγλικά, για πρώτη φορά κυκλοφόρησε το 1850 στο Λονδίνο, και το 1871 βγήκε στην Αμερική τουλάχιστο σε τρεις διαφορετικές μεταφράσεις. Στα γαλλικά βγήκε για πρώτη φορά στο Παρίσι, λίγο πριν από την εξέγερση τον Ιούνη του 1848. Στα πολωνικά βγήκε στο Λονδίνο λίγο μετά την πρώτη γερμανική έκδοση. Στα ρωσικά βγήκε στη Γενεύη στη δεκαετία του 1860-70. Και στα δανικά μεταφράστηκε επίσης αμέσως μετά την έκδοσή του.

Ο πρώτος μεταφραστής στα ελληνικά του Κομμουνιστικού Μανιφέστου ήταν ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, Έλληνας διανοούμενος πρωτοπόρος δημοτικιστής που είχε ασπαστεί τον Μαρξισμό κατά την διάρκεια των σπουδών του στην Γερμανία. Η μετάφρασή του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εργάτης» του Βόλου το 1908 υπό τον τίτλο «Προκήρυξη του Κοινωνιστικού Κόμματος» και με το ψευδώνυμο Π. Βασιλικός. Αργότερα (1913) η ίδια μετάφραση εκδόθηκε σε μπροσούρα από το Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθηνών με τον τίτλο «Το Κοινωνιστικό Μανιφέστο», με ένα μικρό πρόλογο του μεταφραστή με το πραγματικό του όνομα αυτή τη φορά.