Shine on, you crazy diamond!

Επιτέλους, έκανα την πρώτη «επίσημη» έξοδο μετά την επέμβαση. Μέχρι χθες, οι έξοδοι περιορίζονταν σε μικρούς περιπάτους στη γειτονιά και ολιγόλεπτες επισκέψεις στο αυτοκίνητο, όπου το έβαζα μπρος για να μην τα φτύσει η μπαταρία και έκανα πως οδηγούσα κρατώντας το τιμόνι και κάνοντας βζουμ βζουμ!

Με πήραν, λοιπόν, η μία κόρη με τις φιλενάδες της και με πήγαν να δούμε το Jesus Christ Superstar. Για να μην ταλαιπωρηθώ, με πήγαν και με έφεραν με αυτοκίνητο, όπου, τιμής ένεκεν, κάθισα στη θέση του συνοδηγού, ενώ οι μικρές στριμώχτηκαν στο πίσω κάθισμα! Μετά από μια τρομακτική διαδρομή, κατά την οποία εξετίμησα την καταπληκτική δουλειά που έκαναν οι χειρουργοί στην καρδούλα μου, (έχετε μπει σε αυτοκίνητο που οδηγεί 23χρονη η οποία παρακολουθεί περισσότερο τις ανοιξιάτικες βιτρίνες των καταστημάτων παρά τα οδικά σήματα? Αν όχι δεν μπορείτε να με καταλάβετε!), φτάσαμε στο θέατρο Βadminton, στο Γουδί (φτάσαμε λέγοντας, εννοούμε ΑΦΟΥ χάσαμε την έξοδο από Μεσογείων και ΑΦΟΥ κάναμε μιαν αναστροφή σε σημείο με διπλή απαγορευτική πινακίδα και όλα αυτά γιατί η οδηγός δεν έβαζε γλώσσα μέσα και συνομιλούσε με τις από πίσω).

Έχοντας διαβάσει πως πρόκειται για το μεγαλύτερο θέατρο στην Ελλάδα (2.500 θέσεις), είχα τις επιφυλάξεις μου για την αισθητική και τη λειτουργικότητα του χώρου. Ευτυχώς, διαψεύστηκα. Πρόκειται για ένα πολύ καλά εξοπλισμένο και σχεδιασμένο θέατρο, τουλάχιστον για τα ελληνικά δεδομένα, και αποτελεί έναν από τους πλέον αξιόλογους πολυχώρους. Τα κορίτσια είχαν βγάλει φοιτητικά εισιτήρια που, συνήθως, αντιστοιχούν στις χειρότερες θέσεις και, για να είμαι μαζί τους, μου είχαν βγάλει κι εμένα «από τα φτηνά», πράγμα που με έκανε να γκρινιάζω σε όλη τη διαδρομή: «δεν θα βλέπω, δεν θα ακούω, τι ήθελα και ήρθα». Διαψεύστηκα επίσης! Η άριστη κλίση του δαπέδου της αίθουσας επιτρέπει στον θεατή, σε όποιο σημείο και αν κάθεται αυτός, να έχει εξαιρετική θέαση της σκηνής, ακόμα και αν η κυρία που κάθεται στο μπροστινό κάθισμα φορά ένα καπέλο σαν αυτά που συνηθίζουν να φορούν οι κυρίες στις ιπποδρομίες του Άσκοτ. Το μόνο που θα είχα να παρατηρήσω είναι πως θα μπορούσαν να είχαν θυσιάσει μερικές σειρές καθισμάτων, έτσι ώστε να κάνουν χώρο για λίγο περισσότερο legroom.

Αφού σιγουρεύτηκα για το θέατρο, άρχισαν οι ανησυχίες για την παράσταση αυτή καθεαυτή. To Jesus Christ Superstar είναι μια από τις πιο γνωστές rock όπερες, η οποία, επιπροσθέτως, ευτύχισε στην κινηματογραφική της μεταφορά από τον Norman Jewison. Την ταινία, παραγωγής 1973, την είδα το χειμώνα του 1974, όταν παίχτηκε στην Ελλάδα. Απ’ όσο μπορώ να ξέρω έκτοτε δεν έχει ξαναπαιχτεί σε αίθουσα, έχω την εντύπωση δε πως δεν κυκλοφόρησε ούτε στα βιντεοκλάμπ, μια και οι συνήθεις χριστιανοί ύποπτοι είχαν ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων, χαρακτηρίζοντάς την ως «βλάσφημη και προϊόν της νοσηρής φαντασίας του εβραίου σκηνοθέτη της». Να πω ότι η δεκατετράχρονη, τότε, γράφουσα είχε συγκλονιστεί από την ταινία, την τόσο διαφορετική από τις αντίστοιχες που είχε παρακολουθήσει μέχρι τότε (τις χολλυγουντιανές ταινίες για τα Πάθη, που κατέκλυζαν την τηλεόραση κάθε Μεγάλη Βδομάδα, αλλά και το «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» του Πιερ Πάολο Παζολίνι, ταινία του 1964). Υπήρχαν αναφορές στον πόλεμο του Βιετνάμ και έντονο αντιπολεμικό μήνυμα, η Παναγία δεν υπάρχει πουθενά στην ταινία και η σχέση του Ιησού με τη Μαρία Μαγδαληνή απέχει πολύ από το να είναι μόνο πνευματική. Η ανάσταση δεν υπάρχει στην ταινία. Ο θεάνθρωπος δεν είναι παρά ένας άνθρωπος, του οποίου η ζωή τελειώνει με τη σταύρωση, όπως είναι φυσικό. Οι ηθοποιοί φορούσαν σύγχρονα (της εποχής) ρούχα, τα σκηνικά ήταν εντυπωσιακά μέσα στη λιτότητά τους και η μουσική, α η μουσική, ήταν αυτή ακριβώς που μου άρεσε να ακούω! Το βινύλιο με το soundtrack της ταινίας έλειωσε, οι στίχοι των τραγουδιών «απομαγνητοφωνήθηκαν», τα τραγούδια μαθεύτηκαν απέξω και τα θυμάμαι μέχρι σήμερα.

Έχοντας, λοιπόν, λατρέψει την ταινία, πήγαινα με συγκρατημένη αισιοδοξία να δω τη θεατρική παράσταση. Ας πούμε, όμως, δυο λόγια και για την υπόθεση του έργου. Ο Tim Rice ντύνει με λόγια και ο Andrew Lloyd Webber με μουσική τις επτά τελευταίες μέρες του Χριστού, από την είσοδό του στα Ιεροσόλυμα μέχρι το θάνατό του, έτσι όπως τις είδε και όπως τις βίωσε ο Ιούδας. Ο Χριστός παρουσιάζεται σαν ο πρώτος σούπερσταρ στην ιστορία των ανθρώπων. Είναι χαρισματικός και συγκεντρώνει τα πλήθη αλλά και τη μήνη των Ρωμαίων. Και είναι τότε που οι κοντινοί του άνθρωποι, εκείνοι που πραγματικά τον αγαπούν, αρχίζουν να ανησυχούν. Περισσότερο από όλους ο Ιούδας, ο οποίος πιστεύει πως ο Χριστός πρέπει να πάψει να προκαλεί τους Ρωμαίους για να μη θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του. Πιστεύει πως αν ο Χριστός πεθάνει, ο αγώνας τους θα πάει χαμένος. Η υπόθεση, λοιπόν, δεν αφορά σε τίποτε άλλο, παρά στη σύγκρουση των δύο αντρών σε πολιτικό επίπεδο.

Ήρθε η στιγμή που έσβησαν τα φώτα και η παράσταση άρχισε. Όταν τελείωσε, περιμένοντας να αδειάσει λίγο ο χώρος, σκέφτηκα αν αυτό που μόλις είχα παρακολουθήσει μου άρεσε ή όχι. Κατ’ αρχήν απέφυγα τη σύγκριση με την ταινία, θα ήταν άδικο για την παράσταση. Προσπάθησα να την κρίνω με βάση τα μέτρα και τα σταθμά ενός θεατρικού έργου και σίγουρα λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς στους οποίους αυτό υπόκειται, σε σχέση με μια κινηματογραφική ταινία. Το αποτέλεσμα ήταν θετικό. Πρόκειται για μιαν αξιοπρεπή παράσταση, που σέβεται το θεατή χωρίς, όμως, αυτό να αποκλείει το γεγονός να μπορούσε να ήταν καλύτερη. Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Σκηνικά - Κοστούμια: ο Keith Anderson έκανε ευσυνείδητη δουλειά. Τα λιτά σκηνικά λειτούργησαν ως όφειλαν και εξυπηρέτησαν αξιοπρεπώς την παράσταση. Ο σκηνογράφος (αυτή είναι η τρίτη φορά που κάνει τα σκηνικά και τα κοστούμια στο συγκεκριμένο έργο), δεν επηρεάστηκε από τις προηγούμενες παραγωγές, αλλά είδε με καινούριο βλέμμα την παράσταση. Καινοτομία της παράστασης αποτελούν η σκηνή του Ηρώδη, που θυμίζει κάτι ανάμεσα σε καμπαρέ του μεσοπολέμου και αμερικάνικο σώου στα καζίνο του Λας Βέγκας, καθώς και αυτή με τη σύγκληση του ιουδαϊκού ιερατείου σε ένα χώρο που μοιάζει με καταφύγιο των δύο παγκοσμίων πολέμων. Αυτό, όμως, που πραγματικά με ενθουσίασε ήταν τα κοστούμια του έργου, τα οποία ήταν τόσο πρωτότυπα όσο και ταιριαστά με τον κάθε ρόλο αλλά και τον ηθοποιό ως προσωπικότητα. Ήταν από τις φορές που σε μια παράσταση οι ηθοποιοί φορούν τα κοστούμια και όχι το ανάποδο. Όπως και στην ταινία τα κοστούμια συμβάδιζαν με την εποχή, το ίδιο και στην παράσταση που παρακολουθήσαμε. Ο Anderson έχει καταφέρει να ενσωματώσει στοιχεία σημερινής μόδας στα κοστούμια, χωρίς όμως να απομακρύνεται από την εποχή των πραγματικών γεγονότων και χωρίς να σε κάνει να σκεφτείς πως «κάτι τέτοιο δεν θα φόραγαν ποτέ την εποχή του Χριστού». Ιδιαίτερα με εντυπωσίασε το λευκό χρώμα (σε αντίθεση με το μαύρο στην ταινία), που χρησιμοποίησε ο Anderson για τα κοστούμια των ιερέων, που ωστόσο έμοιαζαν βουτηγμένα στο αίμα στον ποδόγυρο. Αυτό μοιάζει να ταιριάζει με τη σκηνοθετική άποψη του Jewison στην ταινία, που κατέκρινε τους Εβραίους για το ρόλο που έπαιξαν στο θάνατο του Ιησού, αποδίδοντάς τους την ευθύνη. Σήμερα, ως γνωστόν, η άποψη αυτή δεν έχει υποστηρικτές, ούτε καν ανάμεσα στους κύκλους της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας (αν και η δική μας εξακολουθεί να διδάσκει πως «οι εβραίοι σταύρωσαν το Χριστούλη»).

Φωτισμοί – Χορογραφίες – Ήχος: πραγματικά εμπνευσμένα σε κάποια σημεία, αδιάφορα σε άλλα, σε καμία περίπτωση, όμως, ατυχή.

Ερμηνείες: Σε γενικές γραμμές έμεινα ευχαριστημένη. Οι ηθοποιοί, όλοι σχεδόν με αξιόλογη εμπειρία στον χώρο του θεάτρου και, κυρίως, του μιούζικαλ, προσπάθησαν και παρουσίασαν ένα ευπρόσωπο αποτέλεσμα, κάποιοι υπήρξαν εξαιρετικοί. Γενικά οι ερμηνείες ήταν καλοδουλεμένες, με τους Citto Otto, Robert Finlayson, Gina Shmukler, Graham Bourne, Timothy Bull, Anton Luitingh, Rohan Browne, Jaco Van Rensburg και Brennan Holder, που υποδύθηκαν, αντίστοιχα, τους Ιησού, Ιούδα, Μαρία Μαγδαληνή, Καϊάφα, Άννα, Πόντιο Πιλάτο, Ηρώδη, Σίμωνα Ζηλωτή και Πέτρο. Τόσο τα υποκριτικά, όσο και τα φωνητικά και χορευτικά προσόντα τους, ήταν αξιόλογα. Σοβαρή ένστασή μου, το κουπλέ στα ελληνικά που τραγούδησε η Μαρία η Μαγδαληνή. Μου χάλασε την ατμόσφαιρα, με αποδιοργάνωσε έτσι όπως σιγοτραγουδούσα και με ξενέρωσε.

Σκηνοθεσία: Υπεύθυνος για το τελικό αποτέλεσμα που είδαμε είναι ο Paul Warwick Griffin, που συνεργάστηκε στενά γι αυτό με τους Rice και Webber. Εκτός από σκηνοθέτης είναι και ένας αξιόλογος ηθοποιός του μιούζικαλ (στο παρελθόν έχει παίξει με επιτυχία και τους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους του έργου, τον Ιησού και τον Ιούδα). Ως σκηνοθέτης, στον ίδιο χώρο, έχει δώσει δουλειές που απέσπασαν πολύ καλές κριτικές (The Rocky Horror Picture Show, Evita, The Madness of King George III, Fiddler on the Roof κ.ά.). Είναι resident director στο θέατρο Old Vic του Λονδίνου, και υπήρξε βοηθός σκηνοθέτη του Andrew Lloyd Webber, για τέσσερα χρόνια, στην παγκόσμια περιοδεία του μιούζικαλ «Cats». Παρόλο που δεν μπορούμε να πούμε ότι η δουλειά που έκανε για την παράσταση αυτή είναι η καλύτερη που έχει γίνει ποτέ, ωστόσο δεν ήταν σίγουρα κακή ή αδιάφορη. Αντιθέτως ήταν αξιόλογη, με κάποιες πραγματικά εμπνευσμένες στιγμές. Μένεις, όμως, με την αίσθηση ότι οι συγκεκριμένοι ηθοποιοί είχαν και άλλα να δώσουν, μα ο σκηνοθέτης δεν κατάφερε να τους αποσπάσει τις πραγματικά συγκλονιστικές ερμηνείες.

Συμπέρασμα: Να πάτε να δείτε την παράσταση, για τους εξής λόγους: την ιστορία και το μύθο που κουβαλάει (είναι ένα από τα καλύτερα μιούζικαλ όλων των εποχών), την εκπληκτική μουσική και τα τραγούδια (να σημειώσω εδώ, για τους μη ομιλούντες την αγγλική, ότι η μεταγλώττιση είναι εξαιρετική, ξεπερνά κατά πολύ το επίπεδο μιας απλής μετάφρασης και θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί ως το λιμπρέτο της όπερας στην ελληνική γλώσσα) και, τέλος, για την ίδια τη συγκεκριμένη παράσταση και τους συντελεστές της που έχουν κάνει μια ευσυνείδητη δουλειά.

Τελειώνοντας θα ήθελα να πω ότι νομίζω πως έχει ωριμάσει ο χρόνος για να δούμε τέτοιες παραστάσεις από έλληνες δημιουργούς. Υπάρχουν αξιόλογοι ηθοποιοί με αξιοπρόσεκτα φωνητικά και χορευτικά προσόντα που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τέτοιες δουλειές. Ας θυμηθούμε μόνο το ανέβασμα, πριν από μερικά χρόνια, του μιούζικαλ «Ο βιολιστής στη στέγη» (από το θίασο του Γρηγόρη Βαλτινού) που, κατά τη γνώμη μου, δεν είχε τίποτα να ζηλέψει από αντίστοιχα «ανεβάσματα» του εξωτερικού, σε κανέναν από τους τομείς. Το πρωτογενές υλικό υπάρχει. Αυτό που χρειάζεται είναι τόλμη, φαντασία και εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας.

Υ.Γ.: Στον περιβάλλοντα το θέατρο χώρο, οι “χριστιανοί παντός καιρού” είχαν σκορπίσει τρικάκια και προκηρύξεις και είχαν αναρτήσει αφίσες, όπου έγραφαν τα ακατονόμαστα. Κράτησα μία για να τη διαβάζω όταν έχω τις μαύρες μου και να ξεκαρδίζομαι. Μεταξύ πολλών άλλων φαιδρότατων, η προκήρυξη μας πληροφορεί ότι τα τροχαία δυστυχήματα οφείλονται στο ότι “οι βλάσφημες διαβολικές αφίσες της παράστασης παραμένουν επί μήνες στους δρόμους” και πως “τα ανώμαλα αμερικανάκια δείχνουν ένα διεστραμμένο Χριστό να κουνιέται και λυγιέται με ροκ μουσική”. Ακόμα μας ενημερώνει πως “ο αρχιμάγος David Copperfield εμποδίστηκε από τη θεϊκή δύναμη της Ορθοδοξίας να κάνει στην Ελλάδα τα ψευτοθαύματα”.

Και ύστερα μου λες γιατί δε σου γράφω…