Shine on, you crazy diamond!

Αναμνήσεις (2) – Η γυναίκα εκείνη

Ίσως αυτή να είναι η πρώτη ανάμνηση της ζωής μου. Ή το πρώτο όνειρο, δεν είμαι σίγουρη. Όπως και να ‘χει, είναι απλωμένη στο μυαλό μου και πιάνει πολύ χώρο. Πρέπει να την ξεφορτωθώ.

Είμαι, πολύ μικρή, όχι πάνω από ενός έτους. Και το ξέρω γιατί κοιμάμαι ακόμα στο δωμάτιο του Μπαμπά και της Μαμάς. Μετά τον πρώτο χρόνο της ζωής μου πήγα στο δικό μου δωμάτιο. Η κούνια μου είναι δίπλα στο κρεβάτι τους, από τη μεριά της Μαμάς μου. Είναι άσπρη και έχει ένα κουνελάκι ζωγραφισμένο στο κεφαλάρι της. Έχει και μιαν όμορφη, άσπρη κουνουπιέρα, που μου έραψε η μαμά της Τασίας.

Είναι νύχτα και όλοι κοιμόμαστε. Ξαφνικά ξυπνάω από έναν θόρυβο. Μοιάζει με το τικ-τακ που κάνει το μεγάλο ρολόι της γιαγιάς στον τοίχο, μόνο που είναι πολύ πιο δυνατός. Ξέρω πως δεν είναι το ρολόι, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω τι είναι.

Στην αρχή δεν βλέπω τίποτα, είναι πολύ σκοτεινά. Σιγά – σιγά τα μάτια μου συνηθίζουν το σκοτάδι και βλέπω το κρεβάτι του Μπαμπά και της Μαμάς. Κοιμούνται και οι δύο, ο Μπαμπάς μπρούμυτα και η Μαμά στο πλάι, γυρισμένη προς το μέρος του, με το ένα της πόδι πάνω στα δικά του και το χέρι της στην πλάτη του. Είναι ξεσκέπαστοι, κάνει ζέστη και το παράθυρο είναι ανοιχτό.

Τότε την είδα. Στεκόταν έξω από το παράθυρο και κοίταζε μέσα. Μια γυναίκα. Δεν μπορούσα να δω καθαρά το πρόσωπό της, ήξερα όμως ότι εκείνη έκανε τον θόρυβο που άκουγα. Πρέπει να είχε μακρυά μαλλιά και να φορούσε σκούρα ρούχα. Τη φοβήθηκα λίγο και σκέφτηκα ότι αν έκλεινα τα μάτια μου μπορεί να έφευγε. Και τα έκλεισα. Ο θόρυβος, μετά από ένα λεπτό ακουγόταν πιο καθαρά και δυνατά.

Ξανάνοιξα τα μάτια μου. Μου κόπηκε η ανάσα. Είχε μπει μέσα στο δωμάτιο και καθόταν στο κρεβάτι του Μπαμπά και της Μαμάς, από τη μεριά της κούνιας μου. Αν άπλωνα το χέρι μου έξω από το κάγκελο θα άγγιζα το φόρεμά της. Ο Μπαμπάς και η Μαμά συνέχιζαν τον ύπνο τους χωρίς να έχουν καταλάβει κάτι. Φοβήθηκα πολύ. Η γυναίκα μπορούσε να μου κάνει, να τους κάνει κακό. Δεν μιλούσε, καθόταν μόνο εκεί, στο κρεβάτι τους και με κοίταζε. Τότε είδα το πρόσωπό της. Ήταν εντελώς στρογγυλό, όπως ο δίσκος ενός ρολογιού. Και η μύτη της, λεπτή και μακρυά, σαν τον λεπτοδείχτη. Και πήγαινε πέρα-δώθε, πέρα-δώθε στο πρόσωπό της, κάνοντας αυτό το τικ-τακ που άκουγα.

Τα μαλλιά της δεν ήταν μακρυά, ή μπορεί και να ήταν, δεν ξέρω. Δεν φαίνονταν γιατί είχε ένα μαντήλι ριγμένο επάνω τους. Δεν ήταν δεμένο σαν μαντήλι, αλλά ακουμπούσε στο κεφάλι της σαν πέπλο. Και ήταν σκούρο και αυτό, από το ίδιο βαρύ ύφασμα που ήταν φτιαγμένο το μακρύ φόρεμά της. Δεν μιλούσε, δεν έκανε καμία κίνηση, μόνο καθόταν και με κοίταζε. Και ξαφνικά έπαψα να φοβάμαι. Κατάλαβα πως είχε έρθει για μένα εκεί, όχι για να με τρομάξει ή να μου κάνει κακό, αλλά γιατί κάτι ήθελε να μου πει, κάτι να μου δείξει. Μα, τότε, γιατί δεν μου μιλούσε?

Σε μια στιγμή άπλωσε το χέρι της και τύλιξε ένα της δάχτυλο γύρω από μια μου μπουκλίτσα. Αυτή, την αγαπημένη μου μπουκλίτσα, που παίζω με τα δάχτυλα του δεξιού μου χεριού, ενώ πιπιλάω τον αριστερό μου αντίχειρα. Και μετά έσκυψε και με κοίταξε στα μάτια, χωρίς να βγάζει τσιμουδιά. Αλλά περίεργα μάτια είχε, σαν δυο μικρές οθόνες, όπως αυτές που έχει το Σινεάκ που με πάει η Μαμά τις Κυριακές και βλέπω μίκυ μάους και παιδικές ταινίες. Και έπαιζε κάτι σαν ταινία εκεί, με ένα μικρό κοριτσάκι. Μα, ναι, εγώ ήμουν! Όπως τώρα, και μετά λίγο πιο μεγάλη, και πιο μεγάλη, και πιο μεγάλη! Και με έβλεπα να τρέχω και να παίζω και να στολίζω χριστουγεννιάτικα δέντρα και να κρατάω πασχαλιάτικα αυγά και λαμπάδες και να κολυμπάω σε καλοκαιρινές θάλασσες και να κάθομαι στο πρώτο θρανίο στο σχολείο και να μεγαλώνω κι άλλο και να κάθομαι, πια, σε ένα από τα τελευταία θρανία και να έχω φίλες και φίλους και να γελάω και να κλαίω και να μεγαλώνω κι άλλο και να φοράω γυαλιά και να γνωρίζω έναν άντρα που τον έλεγαν Νίκο και να είμαι δίπλα του νύφη σε μια εκκλησία και να έχω δυο μωρά και να είμαι γυναίκα μεγάλη σε ένα σπίτι με πολλά παιχνίδια και δυο όμορφες κοπέλες και να μεγαλώνω κι άλλο και να γερνάω και να γελάω πάλι και να κλαίω λίγο και να κρατάω κάποιον απ’ το χέρι και να έχω μικρά παιδάκια γύρω μου πάλι και να γερνάω κι άλλο και μετά να φεύγω για ταξίδι μακρινό.

Και μετά έσβησαν τα μάτια-οθόνες και τέλειωσε η ταινία. Η γυναίκα ξέμπλεξε το δάχτυλό της από τη μπουκλίτσα μου και σηκώθηκε να φύγει. Την ώρα που πέταγε έξω από το παράθυρο της μίλησα ψιθυριστά:

-Πως σε λένε?
-Ζωή.

Και χάθηκε στη νύχτα.

Στο διαδίκτυο βρίσκομαι από πολύ παλιά, από την εμφάνισή του σχεδόν στην Ελλάδα. Στην αρχή για καθαρά ερευνητικούς και ενημερωτικούς λόγους. Στη συνέχεια άρχισα να «συχνάζω» σε τόπους όπου βρίσκονταν και άλλοι άνθρωποι. Και άρχισα να τους γνωρίζω. Επιλεκτικά πάντα, όμως αρκετές φορές δεν απέφυγα τις εκπλήξεις. Άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε όχι. Στο διαδίκτυο γνώρισα τη μία από τις δύο φίλες της καρδιάς μου, τη Μαρία. Και στο διαδίκτυο γνώρισα και τον Κωστή.

Ο Κωστής αποτελεί μέρος της πρόσφατης ιστορίας αυτού του τόπου. Ελάχιστοι το ξέρουν αυτό, μόνο όσοι τον έχουν γνωρίσει προσωπικά. Ο Κωστής έχει δυο καθάρια μάτια, δυο γαλάζιες λίμνες –όχι, όχι λίμνες- δυο γαλανές θάλασσες με κρυστάλλινα νερά, χωρίς κρυμμένους υφάλους και σκοπέλους. Ο Κωστής είναι ακριβώς αυτό που διακρίνεις με την πρώτη ματιά: ένας υπέροχος Άνθρωπος, με το α όχι τυχαία κεφαλαίο. Φυσικά και (θα) έχει ελαττώματα, όπως όλοι οι άνθρωποι, μόνο που φαντάζομαι πως τα δικά του θα είναι μικρά και αστεία.

Με τον Κωστή η επικοινωνία μας από την πρώτη στιγμή υπήρξε αποκάλυψη και για τους δύο. Ένα δέσιμο απίστευτο, μια ταύτιση τρομακτική, μια συνάντηση αδελφών ψυχών. Οι τύποι που πιστεύουν σε προηγούμενες ζωές, λένε ότι με κάποιους ανθρώπους διασταυρωνόμαστε ξανά και ξανά μέσα στους αιώνες, με διάφορες σχέσεις: οικογενειακές, ερωτικές, συγγενικές, φιλικές. Νοιώθω πως με τον Κωστή οι δρόμοι μας έχουν διασταυρωθεί πολλές φορές και θα διασταυρωθούν άλλες τόσες.

Είναι ο άνθρωπος με τον οποίο μίλησα για πολύ προσωπικά πράγματα και με τον οποίο δεν μίλησα για άλλα. Τα ήξερε, όμως, σαν να του τα είχα πει. Είναι ο φίλος που καταλαβαίνει από τον τρόπο που θα του πω καλημέρα αν με βασανίζει κάτι. Είναι ο άντρας που με συμβουλεύει για τους άντρες της ζωής μου. Είναι ο άντρας που με κάνει να ζηλεύω τη γυναίκα του. Είναι το είδος του άντρα που ονειρεύομαι για τις κόρες μου.

Πιστεύω πως κάθε άντρας έχει τη γυναίκα που του αξίζει. Έτσι ο Κωστής δεν θα μπορούσε να έχει τίποτα λιγότερο από τη Νάνα. Μια πανέμορφη, μέσα κι έξω κοπέλα, μια σύντροφο ζωής που του χάρισε δυο υπέροχα παιδιά –το γιο και την κόρη του-, μια γυναίκα που γίνεται μικρό ερωτευμένο κορίτσι όταν τον κοιτάει στα μάτια, μια ύπαρξη που πορεύεται δίπλα του ισότιμα και ισάξια τόσα χρόνια. Τη Νάνα την αγαπούσα πριν τη γνωρίσω, την είχα αγαπήσει μέσω του Κωστή: από τον τρόπο που την παίνευε, από τον τρόπο που εξέφραζε την αγάπη του γι αυτή, από τον τρόπο που σου έδινε να καταλάβεις ότι γι αυτόν υπήρχε μόνο εκείνη.

Αγαπημένοι μου, σας έχω επιθυμήσει, μου λείπετε, αλλά ξέρω πως θα τα πούμε τέλος Ιούλη στα γρασίδια και στις αμμουδιές της Επιδαύρου!

Υ.Γ.: 1. Πριν από δυόμισι, σχεδόν, χρόνια έχασα το Μάνο, το μικρό μου αδελφό. Πριν από τέσσερις, σχεδόν, μήνες βρήκα έναν μεγάλο, τον Κωστή.
2. Ναι, όπως, ενδεχομένως έχετε καταλάβει, μιλάω για ΑΥΤΟΝ τον εκπληκτικό τύπο!

Το πρώτο μου moleskine το αντίκρισα το 1975, σε ηλικία 15 ετών. Μου το έφεραν οι γονείς από το Παρίσι, μαζί με μια σειρά άλλα σημειωματάρια, γνωρίζοντας τη συνήθειά μου να κρατώ ημερολόγιο και να καταγράφω σκέψεις και ιδέες όπως και την αγάπη μου για “τζάρτζαλα” του είδους. Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά! Για τα επόμενα 10 χρόνια όποιος γνωστός ταξίδευε στην Ευρώπη, ήξερε τι δωράκι θα μου έφερνε: δυο-τρία cahiers moleskine, να μου βρίσκονται. Και, εννοείται πως, κάθε φορά που ταξίδευα εγώ, έκανα γενναίες προμήθειες. Τότε δεν ήξερα την ιστορία του, την έμαθα πολύ αργότερα, όταν επανακυκλοφόρησε. Μου άρεσε για το απλό του μαύρο χρώμα, το παλιομοδίτικο λαστιχάκι (απίστευτα χρήσιμο και πρακτικό για σημειωματάριο, συγκρατεί όλα τα χαρτάκια, καρτελάκια, φωτογραφίες και δεν συμμαζεύεται που χώνεις στις σελίδες του.

Και ξαφνικά έπαψα να το βρίσκω! Το moleskine σταμάτησε να παράγεται από τους τελευταίους Γάλλους κατασκευαστές του στην Tours το 1986, βυθίζοντας τους απανταχού διάσημους και άσημους χρήστες του στη θλίψη. Κυκλοφορούσε για περίπου δύο αιώνες, συγκαταλέγοντας ανάμεσα στους εραστές του τον Γουάιλντ, τον Βαν Γκογκ, τον Πικάσο, τον Σαρτρ, τον Χέμινγουαίη, τον Σεπούλβεδα, τον Τσάτουιν και άλλους χωρίς, φυσικά, να παραβλέπουμε τους ανώνυμους.

Το 1998 το moleskine ξανακάνει την εμφάνισή του θριαμβευτικά, ορμώμενο εκ Μιλάνου Ιταλίας αυτή τη φορά. Και ήρθε για να μείνει. Πλέον βρίσκεται παντού, και στην Ελλάδα. Προσωπικά χρησιμοποιώ συστηματικά τρία από τα πολλά είδη του moleskine: cahier, σημειωματάριο ριγέ μεγάλου μεγέθους δηλαδή, όπου κρατάω σημειώσεις από meetings επαγγελματικά, πολιτικά και πολιτιστικά, diary μικρό, μεγέθους ατζέντας όπου σημειώνω τα to do μου (rendez-vous, γενέθλια, επετείους, υποχρεώσεις, θεάματα, διασκεδάσεις και –προσφάτως- σκέψεις για ποστ!!). Όταν ταξιδεύω έχω πάντα μαζί μου ένα cahier, που γίνεται το ημερολόγιο του ταξιδιού. Και κουβαλάω τα ταξιδιωτικά μου έγγραφα σε moleskine pockets.

Οι χρήστες του moleskine είναι απόλυτα εξαρτημένοι από αυτό. Δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλο σημειωματάριο. Προσωπικά αισθάνομαι άβολα σε τρεις περιπτώσεις: αν ξεχάσω να βάλω σκουλαρίκια, αν ξεχάσω το κινητό μου (γιατί όλοι οι αριθμοί τηλεφώνων που έχω είναι περασμένοι εκεί) και αν ξεχάσω το moleskine diary μου.

Το moleskine έχει παίξει και στον κινηματογράφο. Το έχουμε εντοπίσει στα χέρια της (Amelie) Audrey Tautou, της Susan Sarandon, του Richard Gere, του Nicolas Cage, του Kevin Spacey (ο αγαπημένος μου!) και άλλων. Έχουν διασωθεί και φιλοξενούνται σε μουσεία τα moleskine του Βαν Γκογκ και του Πικάσο, έχουν γραφεί βιβλία (όπως το ομώνυμο του Σεπούλβεδα), έχουν γίνει αφιερώματα στον παγκόσμιο τύπο.

Το φετινό φθινόπωρο το moleskine θα καινοτομήσει πάλι με την παρουσίαση των city notebooks. Σημειωματάρια, δηλαδή, που θα αφορούν σε συγκεκριμένες πόλεις, με χάρτες, δρομολόγια, αξιοθέατα κ.λ.π. Επίσης θα υπάρχει άφθονος χώρος για προσωπικές σημειώσεις ώστε ο καθένας να δημιουργεί τον δικό του οδηγό για τη συγκεκριμένη πόλη. Οι πρώτες πόλεις για τις οποίες θα κυκλοφορήσουν τα moleskine city notebooks είναι το Άμστερνταμ, το Παρίσι, η Πράγα, η Ρώμη, το Μιλάνο, το Βερολίνο, η Βαρκελώνη, η Λισαβόνα, το Δουβλίνο, η Μαδρίτη και η Βιέννη. Θα ακολουθήσουν το 2007 κάποιες πόλεις της Αμερικής και του Καναδά. Φαντάζομαι πως θα αργήσουμε να δούμε το city notebook για την Αθήνα.

Σε όσους δεν γνωρίζετε το moleskine σας συνιστώ να το αναζητήσετε. Είμαι σίγουρη ότι θα σας κερδίσει και θα γίνει αναπόσπαστο κομμάτι σας, κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό σημειωματάριο: once a moleskine user, always a moleskine lover, όπως θα έλεγα εάν ήμουν εγγλέζα!

Υ.Γ.: Φωτογράφισα για σας τα καθημερινά και αποσπάσματα από τα ταξιδιωτικά μου moleskine

Tον θέλω σαν κολασμένη αλλά με φτύνει.

Επίσης:

Tο φεγγάρι κοιτάζει το άδειο μου κρεββάτι και κλαίει μαζί μου.

Υ.Γ.: Αφιερωμένο εξαιρετικά στους αγαπημένους μου Κροτ και Αλζάπ, που πάντα ενθουσιάζομαι να διαβάζω σχόλιά τους (να δω τι θα βρείτε να γράψετε τώρα! χεχεχε)

Χτες πήγα με τον Αλέκο στη συναυλία που έκλεινε τις εκδηλώσεις του ΠΑΣΟΚ στη μνήμη του Ανδρέα. Για να είμαι ειλικρινής, πήγα λίγο προκατειλημμένη για το τελικό αποτέλεσμα και, για να μην είμαι ιδιαίτερα γκρινιάρα, έπεισα τον εαυτό μου να το δει μόνο ως πολιτιστικό γεγονός.

Οφείλω να ομολογήσω ότι το όλο θέαμα με εξέπληξε ευχάριστα. Ο Γιάννης Κακλέας και ο Τάσος Μπιρσίμ έκαναν καλή δουλειά. Βρέθηκα σε μια εκδήλωση του προ του ’81 ΠΑΣΟΚ, σε μια συναυλία σαν εκείνες, τότε, τόσο πολιτικά όσο και αισθητικά. Χωρίς πλαστικές σημαίες, με σωστά συνθήματα, με τις αναφορές στο πρόσωπο του Ανδρέα σε σωστές αναλογίες, με όλους τους μεγάλους απόντες-παρόντες της πολιτικής, κοινωνικής και πνευματικής ζωής, σε ελλαδικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Ήταν όλοι εκεί: ο Τσε, ο Άρης Βελουχιώτης, ο Γρηγόρης Λαμπράκης, ο Μπόμπυ Σαντς, ο Σαλβατόρ Αλλιέντε, ο Γιάσσερ Αραφάτ, οι Σαντινίστας, οι Ζαπατίστας, ο Φιντέλ αλλά και ο Ελύτης, ο Χατζιδάκης, ο Τσιτσάνης, και άλλοι. Και ο Μίκης, που παρακολούθησε ακούραστος την τετράωρη συναυλία και που στο τέλος ανέβηκε, υποβασταζόμενος από τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Παναγιώτη Δούκα (ο οποίος, ειρήσθω εν παρόδω, υπήρξε υποδειγματικός παρουσιαστής της εκδήλωσης), στη σκηνή για να τραγουδήσει με τη χαρακτηριστική φωνή του «της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ». Και μόνο γι’ αυτή την εικόνα και γι’ αυτό το άκουσμα, χαίρομαι που βρέθηκα εκεί χτες.

Τι μου άρεσε στο αφιέρωμα? Ότι ξαναείδα ένα ΠΑΣΟΚ να έρχεται από αριστερά με τα αλάρμ αναμμένα, έστω και σε αυτή την εκδήλωση, ότι δεν ένοιωσα ξένο σώμα εκεί, ότι δεν υπήρξε μία στιγμή που να αισθανθώ άβολα.

Τι με θύμωσε στο αφιέρωμα? Εκείνος ο χάρτης της Ελλάδας, που πέρασε αστραπιαία από την οθόνη, εκείνος ο χάρτης της Ελλάδας την επομένη των εκλογών του ’81, με όλη την Ελλάδα σε πράσινο χρώμα, με το μπλε περιορισμένο στο κάτω μισό της Πελοποννήσου. Αυτή η πράσινη Ελλάδα με θύμωσε και μου ξαναθύμισε τα μεγάλα λάθη και τις ευθύνες του ΠΑΣΟΚ. Φαντάζομαι θα θύμωσε εξίσου και τα μέλη και στελέχη του. Ή τουλάχιστον θα τους έκανε να μελαγχολήσουν και να σκεφτούν.

Τι έλειπε από το αφιέρωμα? Έλειπε οποιαδήποτε αναφορά –έστω και οπτική- στις γυναίκες της ζωής του, της πολιτικής και προσωπικής. Έλειπαν η Μελίνα, η Μαργαρίτα, οι Σοφίες (μητέρα και θυγατέρα), η Δήμητρα. Νομίζω πως ο Ανδρέας από εκεί που βρίσκεται θα δυσαρεστήθηκε κομματάκι. Μην ξεχνάμε πως οι γυναίκες έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη ζωή του.

Έτσι, σύντροφοι?

Υ.Γ.: Για μουσική υπόκρουση σήμερα, διάλεξα ένα τραγούδι του Θάνου Μικρούτσικου με τη φωνή του Χρήστου Θηβαίου, έτσι όπως το ακούσαμε στη συναυλία. Οι στίχοι είναι του Μάνου Ελευθερίου και το τραγούδι είναι αφιερωμένο από τους δημιουργούς στο Γιώργο Χειμωνά, ποιητή-γιατρό-μεταφραστή (μεταξύ άλλων και του Σαιξπηρικού Άμλετ), που μετράει ήδη έξι χρόνια φευγάτος. Σαν να τον πήρε, δε, το μάτι μου κάπου ψηλά, με το χαμένο του χειρόγραφο του «Σπιτιού της Γερτρούδης» στα χέρια…

Ο Άμλετ της Σελήνης

Ξεγέλασες τους ουρανούς με ξόρκια μαύρη φλόγα

Πως η ζωή χαρίζεται χωρίς ν’ ανατραπεί

Κι όλα τα λόγια των τρελών που ήταν δικά μας λόγια

Τα μάγευες με φάρμακα στην άσωτη σιωπή

Πενθούσες με τους έρωτες γυμνός και μεθυσμένος

Γιατί με τους αθάνατους είχες λογαριασμούς

Τις άριες μιας όπερας τραύλιζες νικημένος

Μιας επαρχίας μαθητής μπροστά σε δυο χρησμούς

Τι ζήλεψες τι τα ‘θελες τα ένδοξα Παρίσια

Έτσι κι αλλιώς ο κόσμος πια παντού είναι τεκές

Διεκδικούσες θαύματα που δίνουν τα χασίσια

Και παραισθήσεις όσων ζουν μέσα στις φυλακές

Και μια βραδιά που ντύθηκες ο Άμλετ της Σελήνης

Έσβησες μ’ ένα φύσημα τα φώτα της σκηνής

Και μονολόγους άρχισες κι αινίγματα να λύνεις

Μιας τέχνης και μιας εποχής παλιάς και σκοτεινής

- Ποιόν δρόμο πρέπει ν’ ακολουθήσω για να φτάσω στην καρδιά σου και να μπω?

- Δεν ξέρω, δεν είμαι από ‘δω…

Ο Αντρέας που θυμάμαι έντονα, είναι αυτός σε μια φωτογραφία κρεμασμένη στο γραφείο του πατέρα μου: ένας νέος άντρας με λίγα μαλλιά, έξυπνο βλέμμα και χαμόγελο. Φοράει κοστούμι και γραβάτα, όπως κι ο πατέρας μου δίπλα του και μερικοί άλλοι. Είναι περίπου τα μέσα της δεκαετίας του ’60 και είναι η φωτογραφία αυτή που ήταν αιτία να τεθεί ο πατέρας μου σε διαθεσιμότητα την περίοδο της Χούντας, στην δημόσια υπηρεσία που εργαζόταν, και η μητέρα μου να αντιμετωπίζει τη χλεύη των εθνικοφρόνων συναδέλφων τους ως «η γυναίκα του ερυθρού».

Ο Αντρέας που θυμάμαι έντονα, είναι αυτός στις φωτογραφίες του ’74, να διαβάζει με πάθος τη διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη για την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ, φορώντας ένα πουκάμισο ανοιχτό στο λαιμό. Στην ιδρυτική διακήρυξη του ΠαΣοΚ αναφέρονται: «Βασικός κυριαρχικός στόχος του Κινήματος είναι η δημιουργία πολιτείας απαλλαγμένης από ξένο έλεγχο ή επεμβάσεις, πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας, πολιτείας ταγμένης στην προστασία του έθνους και στην υπηρεσία του λαού. H εθνική ανεξαρτησία είναι αναπόσπαστα δεμένη με τη λαϊκή κυριαρχία, με τη δημοκρατία σε κάθε φάση της ζωής του τόπου, με την ενεργό συμμετοχή του πολίτη σε όλες τις αποφάσεις που τον αφορούν. Μα είναι ταυτόχρονα συνυφασμένη με την απαλλαγή της οικονομίας μας από τον έλεγχο του ξένου μονοπωλιακού και ντόπιου μεταπρατικού κεφαλαίου που διαμορφώνει την οικονομική, την κοινωνική, την πολιτική και την πολιτιστική μας πορεία σύμφωνα με τα συμφέροντα όχι του λαού αλλά της οικονομικής ολιγαρχίας. Και βέβαια πρέπει η Ελλάδα να αποχωρήσει και από το στρατιωτικό και από το πολιτικό ΝΑΤΟ. Και βέβαια πρέπει να ακυρωθούν όλες οι διμερείς συμφωνίες που έχουν επιτρέψει στο Πεντάγωνο να μετατρέψει την Ελλάδα σε ορμητήριο για την προώθηση της επεκτατικής του πολιτικής. Μα πίσω από το ΝΑΤΟ, πίσω από τις αμερικανικές βάσεις, είναι οι μονοπωλιακές πολυεθνικές επιχειρήσεις και τα ντόπια υποκατάστατά τους. Γι’ αυτό η κοινωνική απελευθέρωση, ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός, αποτελεί θεμέλιο λίθο του Κινήματός μας».

Ο Αντρέας που θυμάμαι έντονα, είναι αυτός που μιλάει σε συγκεντρώσεις του νεοσύστατου ΠΑΣΟΚ και απαιτεί την παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων της επταετούς δικτατορίας, την κάθαρση στην ελληνική κοινωνία, την τελική επίλυση του πολιτειακού ζητήματος, τη σκληρή διαπραγμάτευση με την ΕΟΚ για τους όρους σύνδεσης και την ακύρωση των συμφωνιών των αμερικανικών βάσεων.

Ο Αντρέας που θυμάμαι έντονα, είναι αυτός στις εκλογές του ’81, να ψηφίζει φορώντας ζιβάγκο, κι εγώ, κνιτάκι της εποχής, να αναρωτιέμαι μήπως είμαι ΠΑΣΟΚ και δεν το ξέρω. Τόσο ίδια ήταν αυτά που υποστήριζαν τα δύο κόμματα. Θυμάμαι το βράδυ των εκλογών, εκλογική αντιπρόσωπος του ΚΚΕ σε κάποιο τμήμα, να βοηθάω το φίλο και γείτονα Νίκο Σιδηρόπουλο, που πρώτη φορά έκανε χρέη εκλογικού αντιπροσώπου για λογαριασμό του ΠΑΣΟΚ, να του γράφω τις ενστάσεις για ακύρωση ψηφοδελτίων του, να τον πονηρεύω για μια «αλυσίδα» που πήγε κάποια στιγμή να παιχτεί. Και θυμάμαι την ειλικρινή χαρά μου όταν ήδη, από το μέσον της νύχτας, όλα έδειχναν ότι ο Αντρέας κέρδιζε τις εκλογές. Το πρωί, κατά τις 08.00’ που τελειώσαμε από το εκλογικό κέντρο, πήγαμε όλοι μαζί, μια παρέα , για τον πρώτο αξιοπρεπή καφέ της μέρας και για τα επινίκια.

Ο Αντρέας που θυμάμαι έντονα, είναι αυτός στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Οι έγχρωμες, αργότερα, μου θάμπωσαν τα μάτια, δεν τον καλοέβλεπα και δεν τον αναγνώριζα. Και ήταν αυτός ο λόγος για ατέλειωτους καυγάδες με τον πατέρα μου, αμετανόητο «προεδρικό» μέχρι σήμερα.

Δικό σου, μπαμπά, αυτό το κομμάτι, για τον Αντρέα σου και για τον δικό μου.

Υ.Γ. Σαν σήμερα, εκτός από τον Αντρέα Παπανδρέου, έφυγε και ένας μεγάλος μας ποιητής, από τους πολύ αγαπημένους της γράφουσας. Ο Ioannisxen στον Μεσόκοσμό του είχε, προ καιρού, ανεβάσει ένα εξαιρετικό ποστ, που μπορείτε να ξαναδιαβάσετε πατώντας ΕΔΩ ακριβώς!